Most „Bratoljub” (Ljubovija – Bratunac)

Zašto je između Ljubovije i Bratunca bio neophodan novi prelaz preko Drine

Na dugačkom potezu srednjeg toka Drine između Zvornika i Malog Zvornika na severu te Bajine Bašte i Skelana na jugu — u dužini od blizu osamdeset rečnih kilometara — veza između Azbukovice u zapadnoj Srbiji i istočnobosanskog Birača decenijama je počivala na jednom jedinom čeličnom rešetkastom mostu između Ljubovije i Bratunca. Zbog ograničene nosivosti, dotrajalosti kolovoza i tesnih prilaza, preko tog starog prelaza bio je obustavljen teretni robni saobraćaj, pa su privrednici sa obe obale morali da obilaze desetine kilometara nizvodno do Karakaja kod Zvornika.

Pravni osnov za trajno saobraćajno rešenje postavljen je potpisivanjem Sporazuma između Vlade Republike Srbije i Saveta ministara Bosne i Hercegovine o izgradnji međudržavnog mosta preko reke Drine sa pratećim putnim objektima na lokaciji Ljubovija – Bratunac, koji je Narodna skupština Republike Srbije ratifikovala 2014. godine. Sporazumom je utvrđena podela nadležnosti: Republika Srbija preuzela je finansiranje i izgradnju čitave konstrukcije mosta preko Drine i pristupne saobraćajnice na desnoj obali, dok su Bosna i Hercegovina i Republika Srpska preuzele izgradnju levoobalnih prilaza i prostranog platoa zajedničkog graničnog terminala.

Ime „Bratoljub” nastalo je kao simbolična kovanica početnih slogova dvaju susednih opštinskih središta — Bratunca i Ljubovije — naglašavajući svakodnevnu životnu, porodičnu i privrednu upućenost dveju obala srednje Drine.

Konstrukcija mosta: gradnja 2015–2017, raspon od 227 metara i pešačko-biciklistička staza

Lokacija za novi prelaz izabrana je oko dva kilometra uzvodno (južno) od starog gvozdenog mosta, na otvorenom potezu gde Drina mirnije teče pre ušća reke Ljuboviđe, što je omogućilo direktno povezivanje sa državnim putem na desnoj obali bez provlačenja teretnih kamiona kroz najuže gradske ulice Ljubovije. Radovi na fundiranju i pobijanju šipova započeli su u oktobru 2015. godine, spajanje obala obavljeno je u novembru 2016, a građevinski radovi na samom telu mosta uspešno su privedeni kraju u maju 2017. godine.

Most „Bratoljub” izveden je kao kontinualna prednapregnuta armiranobetonska gredna konstrukcija ukupne dužine 227 metara i širine 14 metara. Nosivi sistem oslanja se na ukupno osam stubova, od kojih se četiri masivna rečna stuba nalaze u samom koritu Drine, dok su po dva obalna i priobalna stuba postavljena na srpskoj i bosanskohercegovačkoj strani u forlandu reke radi nesmetanog propuštanja velikih stogodišnjih voda bez stvaranja uspora.

Poprečni profil širine 14 metara projektovan je tako da podjednako služi međunarodnom drumskom transportu i lokalnom nemotorizovanom kretanju stanovništva: uz dve kolovozne trake za dvosmerni motorni i teretni saobraćaj izvedene su sa obe strane odvojene pešačke i biciklističke staze širine po dva metra, zaštićene odbojnim ogradama i opremljene savremenom javnom rasvetom i sistemom za kontrolisano odvođenje atmosferskih voda sa kolovoza.

Zajednički granični prelaz na levoj obali i otvaranje u novembru 2021. godine

Iako je betonska konstrukcija mosta završena u proleće 2017. godine, prelaz još četiri godine nije mogao biti pušten u funkciju dok nisu rešena imovinsko-pravna pitanja, međudržavni sporazumi o kategorizaciji graničnih prelaza i izgradnja carinskog kompleksa na levoj obali. Za razliku od klasičnih prelaza na Drini koji imaju po jedan kontrolni punkt na svakoj obali i međugraničnu zonu na samom mostu, za „Bratoljub” je primenjen savremeni model zajedničkog integrisanog graničnog prelaza pod jednim krovom.

Na prostranom platou na levoj obali Drine, u katastarskom obuhvatu opštine Bratunac, Uprava za indirektno oporezivanje Bosne i Hercegovine izgradila je tokom 2020. i 2021. godine zajednički terminal sa nadstrešnicama, više ulazno-izlaznih traka, vagom i carinskim magacinima u kom granične policije i carinske službe Srbije i Bosne i Hercegovine obavljaju kontrolu jednim zaustavljanjem vozila. Most i zajednički međunarodni prelaz prvog reda za putnički i robni saobraćaj zvanično su otvoreni 28. novembra 2021. godine.

Uvođenje integrisane procedure na jednoj tački na reci Drini imalo je neposredan privredni učinak za prerađivače voća, malinare, drvnu industriju i trgovinu u srednjem Podrinju, jer je umesto dvostrukog čekanja na odvojenim obalskim rampama uspostavljen jedinstven informacioni i špediterski prolaz uz direktnu vezu sa magistralnim pravcem Konjević Polje – Bratunac – Skelani na levoj obali i državnim putem IB reda broj 28 (Mali Zvornik – Ljubovija – Bajina Bašta) na desnoj obali.

Odnos „Bratoljuba” prema starom gvozdenom mostu Ljubovija – Bratunac

Za razumevanje saobraćajne slike srednjeg Podrinja važno je razlikovati dva mosta na razmaku od svega par kilometara. Nizvodno od „Bratoljuba”, bliže samom centru Ljubovije i nekadašnjem motelu uz obalu, i dalje stoji stari gvozdeni rešetkasti most, prepoznatljiv po sivoj čeličnoj konstrukciji na zidanim rečnim stubovima, koji je decenijama u XX i na početku XXI veka bio jedina kopnena spona između Ljubovije i Bratunca (srodan po ulozi Mostu kralja Aleksandra I između Malog Zvornika i Zvornika).

Otvaranjem mosta „Bratoljub” krajem 2021. godine sav međunarodni putnički, autobuski i teretni saobraćaj prebačen je na novu, širu konstrukciju i integrisani terminal uz obilazni put. Time je urbani centar Ljubovije oslobođen tranzitnih kolona, dok je na regionalnoj karti srednjeg Podrinja uspostavljena najkraća drumska veza između valjevskog i azbukovačkog zaleđa (preko prevoja Proslop i Pecka), doline Trešnjice sa jedne strane i Bratunca, Srebrenice i Sarajeva sa druge strane Drine.