Iz Ljubovije prema Trešnjici: uz Drinu do ulaza u rezervat

Kako teče osnovna deonica od Ljubovije do Gornje Trešnjice?

Gradsko naselje Ljubovija (sedište istoimene opštine od 12.168 stanovnika, sa 3.707 stanovnika u samom naselju prema Popisu 2022. godine) razvilo se na proširenju desne obale srednje Drine, neposredno uz ušće reke Ljuboviđe, kao privredno i saobraćajno središte istorijske oblasti Azbukovice. Pre polaska ka jugu vredi kratko izaći na uređeni priobalni pojas Drine u zoni ušća Ljuboviđe i motela — prostor poznat kao cilj ili etapa plovila na manifestaciji Drinska regata Ljubovija — dok se nešto severnije od varoši uzdiže savremeni most „Bratoljub” koji povezuje desnu obalu sa opštinom Bratunac u Bosni i Hercegovini.

Iz centra Ljubovije ruta polazi jugoistočno državnim putem IB reda br. 28 u pravcu Rogačice i Bajine Bašte. Deonica je duga svega 7 kilometara (vazdušnom linijom oko 6,2 km) i u celini prati desnu obalu Drine, čija brza, bistra matica sa šljunkovitim adama teče sa desne strane kolovoza, dok se sa leve strane naglo dižu strmi šumoviti i stenoviti odseci azbukovačkih brda. Ulaskom u selo Gornja Trešnjica stiže se do mosta preko brze planinske reke Trešnjice, neposredno pre njenog ušća u Drinu.

Kako bezbedno i odgovorno posetiti ulaznu zonu kanjona Trešnjice?

Od državnog puta u Gornjoj Trešnjici odvaja se lokalni seoski put koji ulazi uzvodno uz tok Trešnjice, prema ušću pritoke Sušice i pastrmskom ribnjaku u podnožju krečnjačkog kanjona. Već posle prvog kilometra laganog hoda dolina se naglo sužava, a iznad reke se uzdižu surove sive litice visoravni Boškovac i Gornjih Košlja, u koje je Trešnjica usekla klisuru dugu oko šest kilometara i duboku i do pet stotina metara.

Čitav ovaj prostor zaštićen je uredbom Vlade Republike Srbije kao Specijalni rezervat prirode Kanjon reke Trešnjice, pre svega kao jedno od najsevernijih prirodnih gnezdišta beloglavog supa (Gyps fulvus) u Srbiji i na Balkanskom poluostrvu, uz izuzetno bogatstvo reliktne flore klisura i čistu salmonidnu vodu u kojoj živi mladica i potočna pastrmka. Sa samog javnog puta u donjoj, ulaznoj zoni doline — naročito u prepodnevnim satima kada se vazduh uz zagrejane krečnjačke stene diže u termičke stubove — dvogledom ili golim okom često se mogu uočiti krupne siluete beloglavih supova raspona krila od oko 2,6 do 2,8 metara kako mirno kruže visoko iznad litica.

Upravo zbog prirode ovog terena poseta podleže jasnoj granici: rekreativni izletnici zadržavaju se isključivo na javnom putu i zvanično obeleženoj ulaznoj stazi (1,5 do 2 kilometra laganog hoda u jednom pravcu od državnog puta, pa povratak istom trasom). Sam središnji deo kanjona nema izgrađenu turističku pešačku stazu kroz korito, obale su ispresecane vertikalnim odsecima, krunljivim siparima i dubokim virovima hladne vode, a više zone litica pripadaju strogo zaštićenom mirnom pojasu gnezdišta.

Opcioni nastavak kroz Azbukovicu: Rimski most na Ljuboviđi i podnožje Soko-grada

Pošto osnovni obilazak Gornje Trešnjice i keja u Ljuboviji traje oko tri sata, putnicima sa automobilom ostaje dovoljno vremena da upoznaju i brdsko zaleđe Azbukovice duž doline reke Ljuboviđe. Po povratku u Ljuboviju skreće se istočno regionalnim putem u pravcu Pecke i Valjeva. Nakon oko 13,5 kilometara vožnje uz reku, u selu Donja Orovica, putokaz vodi neposredno uz obalu do skladnog kamenog lučnog mosta poznatog u narodu kao Rimski most (ili „Latinska ćuprija”). Zaštićen kao spomenik kulture od velikog značaja, most je u današnjem obliku sa blago prelomljenim svodom od sige i krečnjaka i kaldrmisanom stazom podignut u osmanskom periodu (16. vek) na trasi još starijeg antičkog i srednjovekovnog rudarskog karavanskog druma koji je povezivao Podrinje sa valjevskim krajem.

Druga bliska stanica u istom zaleđu odvaja se kod Gračanice asfaltiranim putem uz dolinu Soko-reke ka selu Laze, gde na oko 15 kilometara od Ljubovije, u samom podnožju oštre vulkansko-krečnjačke stene srednjovekovnog i osmanskog utvrđenja Soko-grada („Sokolnika”), leži uređeni kompleks manastira Svetog Nikolaja Srpskog sa muzejskom postavkom posvećenom episkopu Nikolaju Velimiroviću i istoriji tvrđave, uređenim jezercima i izvorima. Zadržavanje u mirnoj manastirskoj porti pruža bezbedan pogled na stenu utvrđenja sa gornjim krstom, bez upuštanja u strme uspone po mokrom kamenu.

Kraća rečna varijanta i praktični saveti za vožnju i parkiranje

Putnicima koji žele kratak, nenaporan predah uz vodu preporučuje se osnovna rečna varijanta koja ostaje isključivo u dolini Drine: polazak sa keja u Ljuboviji, desetominutna vožnja sedam kilometara uzvodno državnim putem do Gornje Trešnjice, jednočasovna šetnja ravnim javnim seoskim putem kroz ulaznu zonu doline Trešnjice uz posmatranje litica Boškovca i povratak u Ljuboviju. Takav krug ukupne drumske dužine od svega 14 kilometara staje u dva i po do tri sata i ne zahteva savladavanje brdskih prevoja.

Na samom skretanju u Gornjoj Trešnjici kolovoz lokalnog seoskog puta je uzak i služi svakodnevnom saobraćaju meštana i vozila ribnjaka, pa automobil treba ostaviti isključivo na bezbednom proširenju uz državni put ili na označenom mestu na početku doline, nikada ne zatvarajući prolaz poljoprivrednim mašinama. Najpovoljniji uslovi za posetu traju od sredine proleća do kasne jeseni po suvom i vedrom vremenu, dok iz Ljubovije dalje uzvodno državni put vodi još tridesetak kilometara pored Rogačice pravo ka Bajinoj Bašti i izletu Bajina Bašta – Perućac – Tara.