Somovijada na Zvorničkom (Drinskom) jezeru

Zašto se Zvorničko jezero u Malom Zvorniku naziva i „Drinsko jezero”

Čitaoci koji se prvi put susretnu sa najavama malozvorničke Somovijade neretko pomisle da u Podrinju postoje dve različite akumulacije — jedna pod imenom Zvorničko, a druga pod imenom Drinsko jezero. Reč je, međutim, o jednom istom veštačkom jezeru nastalom 1955. godine pregrađivanjem korita Drine betonskom branom Hidroelektrane „Zvornik” između Malog Zvornika u Srbiji i Zvornika u Bosni i Hercegovini.

Na svim državnim topografskim i hidrografskim kartama, kao i na levoj obali reke oko poluostrva Divič, akumulacija duga oko 25 kilometara od brane do Velike Reke i Drinjače nosi zvaničan naziv Zvorničko jezero. Istovremeno, među meštanima i alaskim porodicama u Malom Zvorniku još od prvih decenija po potapanju klisure odomaćio se naziv Drinsko jezero. Taj lokalni naziv dobio je i institucionalnu potvrdu osnivanjem malozvorničkog Kluba, odnosno Udruženja sportskih ribolovaca „Drinsko jezero”, koje je 1998. godine sa Turističkom organizacijom i Opštinom Mali Zvornik pokrenulo prvu Somovijadu.

Potapanjem nekadašnjeg kamenitog korita Drine, starih potočnih ušća, podvodnih stena i dubokih virova kod Sakara, Budišića, Amajića i Culina stvoreno je idealno stanište za krupne primerke evropskog soma (Silurus glanis). U dubinama koje uz potopljene litice premašuju petnaest do dvadeset pet metara som je našao mirna zakloništa, zbog čega je jezero decenijama poznato među sportskim ribolovcima širom Srbije i Bosne i Hercegovine.

Pravila lova soma bućkom i varalicom na stazi od šest kilometara

Takmičarski deo Somovijade odvija se tokom dva dana poslednjeg vikenda u julu (petak posle podne i subota pre podne) isključivo iz čamaca na obeleženoj jezerskoj stazi dugoj šest kilometara, koja se proteže od priobalja u Sakaru kod brane uzvodno prema Budišiću i Culinama. Prema pravilniku koji sprovode sudije na vodi, dozvoljene su samo dve sportske tehnike lova grabljivice: lov varalicom (veštačkim mamcima pri usidrenom ili lagano vođenom čamcu) i starinski alaski lov uz upotrebu „bućke”.

Bućka je tradicionalna ručno rezbarena drvena alatka blago zakrivljenog vrata sa ravnim ili izdubljenim pečatom na vrhu, najčešće izrađena od suvog drveta kruške, oraha, šljive ili jasena. Dok čamac nečujno klizi niz blagu jezersku struju iznad dubokih podvodnih rupa, ribolovac odsečnim udarcem bućke pod određenim uglom para površinu vode, pri čemu vazdušni mehur proizvodi dubok, tup zvuk i niskofrekventnu vibraciju koja se širi do samog dna i podstiče soma da se podigne prema udici sa mamcem. Zbog veštine ruke i sluha koju traži, „bućkanje” na Drinskom jezeru čuva se kao živo umeće rečnih alasa.

Od 2011. godine Somovijada čini središnji stub šire četvorodnevne opštinske turističke manifestacije „Drina je smisao života”. Na uređenoj plaži u Sakaru uporedo sa izlaskom čamaca na vodu održava se masovno kulinarsko nadmetanje u kuvanju riblje čorbe „Zlatni kotlić”, izložba domaće radinosti i gastro-proizvoda, obuka skijanja na vodi, promotivne vožnje katamaranima i čamcima po jezeru, likovna kolonija i večernji koncerti na stadionu malih sportova u Malom Zvorniku.

Sedamnaesta Somovijada u julu 2014. i rezultati šesnaestog izdanja iz 2013.

Pri pregledu hronologije manifestacije sredinom druge decenije XXI veka važno je pažljivo razdvojiti najavne programske podatke za jul 2014. godine od potvrđenih takmičarskih rezultata prethodnog izdanja. Naime, podaci objavljeni u julu 2014. godine (14, 17. i 19. jula 2014) odnose se na zvaničnu najavu 17. Somovijade, zakazane za petak i subotu, 25. i 26. jula 2014. godine, na Drinskom (Zvorničkom) jezeru u Malom Zvorniku.

Prema tom programu Udruženja sportskih ribolovaca „Drinsko jezero” i Turističke organizacije opštine Mali Zvornik, pod pokroviteljstvom Opštine Mali Zvornik, prijavljivanje takmičara za 17. Somovijadu bilo je otvoreno do 24. jula, a dvodnevno nadmetanje u lovu soma varalicom i bućkom iz čamca postavljeno na uobičajenoj šestokilometarskoj stazi jezera. Te godine Somovijada je četvrti put zaredom uvrštena u četvorodnevni program manifestacije „Drina je smisao života” (planirane od 24. do 27. jula 2014.), zajedno sa skijanjem na vodi, splavarenjem Drinom i kulinarskim takmičenjem „Zlatni kotlić”.

Isti zvanični raspis organizatora iz jula 2014. godine doneo je i precizan, zaključen takmičarski bilans prethodne, 16. Somovijade održane u julu 2013. godine: na šesnaestom izdanju učestvovala su ukupno 102 sportska ribolovca iz Srbije i zemalja okruženja, a pobednik takmičenja bio je Branislav Stanković iz Šapca sa ulovljenim primerkom soma teškim 3 kilograma i 550 grama (3,55 kg). Na taj način hronika jasno čuva i programski okvir 17. izdanja iz 2014. i verifikovani sportski ishod 16. izdanja iz 2013. godine.

Šta obići uz obalu jezera u Sakaru i Malom Zvorniku

Priobalje Sakara, gde se okupljaju sudijski čamci, ribolovci i učesnici „Zlatnog kotlića”, nalazi se svega dva kilometra južno od centra Malog Zvornika uz državni put Loznica – Ljubovija – Bajina Bašta, odmah iznad same brane hidroelektrane. Sa keja u Sakaru pruža se direktan pogled preko mirne jezerske vode na poluostrvo Divič na suprotnoj obali u Bosni i Hercegovini.

Posetioci koji u Mali Zvornik dolaze krajem jula mogu u istom danu povezati boravak na obali Zvorničkog jezera sa obilaskom monumentalnog Podzemnog grada Karađorđevića („Kamena devojka”) uklesanog u steni iznad Drine, usponom do ranovizantijskog arheološkog lokaliteta Orlovine ili pešačkim prelaskom preko Starog mosta u Zvornik prema planu izleta Zvornik i Mali Zvornik.